Το τυχαίο...Θέλουμε να ξέρουμε τι σημαίνει που υπάρχουμε.

Δημήτρη Νανόπουλου «Ο κβαντικός μύθος του Σισύφου» 

The universe doesn't know we exist—and it never cared... 

«Οι ραγδαίες εξελίξεις στην Αστροσωματιδιακή Φυσική –την ενοποιημένη Φυσική του Μικρόκοσμου και του Μακρόκοσμου– υποδεικνύουν ένα Σύμπαν που ίσως να γεννήθηκε ως κβαντική διακύμανση από το κβαντικό κενό, το οποίο πολλοί ταυτίζουν με το απόλυτο “τίποτα”.

»Αναδύεται έτσι ένα νέο φιλοσοφικό σύστημα, που θυμίζει σαφώς τη φιλοσοφία του παραλόγου όπως την παρουσίασε ο Αλμπέρ Καμύ στον Μύθο του Σίσυφου. Θα μπορούσαμε να πούμε, σχηματικά, ότι ζούμε μέσα σε ένα Σύμπαν “παράλογο” και “αδιάφορο”.

»Και όμως, αυτή η αδιαφορία είναι η πιο ειλικρινής μορφή “σχέσης” που μπορεί να μας “προσφέρει” το Σύμπαν. Γιατί μέσα σε αυτή την απουσία νοήματος, ουσιαστικά γεννιέται η δική μας ανάγκη να ανακαλύψουμε το νόημα. “Κάπου, κάτι εκπληκτικό περιμένει να ανακαλυφθεί” λέει ο Καρλ Σαγκάν. Και προσωπικά πιστεύω ότι η ίδια η ανθρώπινη περιέργεια είναι μια από τις πιο καθαρές αποδείξεις ότι υπάρχουμε: curiosus, ergo sum. (…)

»Ισως εκεί να βρίσκεται και η διαφορά μας από τα υπόλοιπα όντα: δεν αρκούμαστε να υπάρχουμε. Θέλουμε να ξέρουμε τι σημαίνει που υπάρχουμε. Και αυτό, όσο κι αν μοιάζει μάταιο, είναι η πιο συγκινητική μορφή αξιοπρέπειας που διαθέτει ο άνθρωπος».

 «Πώς επιλέγουμε να σταθούμε μέσα στην απεραντοσύνη». «Ναι, ακριβώς: λένε πολλοί: νιώθω ασήμαντος, μηδαμινός κάτω από τον έναστρο ουρανό. Κι όμως, λέω εγώ, αποτελείς μέρος του. Οσο μικρός κι αν είσαι, είσαι αναπόσπαστο κομμάτι αυτού του δέους που μας περιβάλλει. Απομένει στον καθένα μας πώς θα το δει αυτό: νιώθοντας ασήμαντος ή νιώθοντας πως κι εσύ αποτελείς μέρος της απεραντοσύνης;».

Αν όλα ήταν απολύτως σταθερά», σημειώνει, «δεν θα υπήρχε τίποτα να κατανοήσουμε. Η κβαντική αβεβαιότητα, που κάποτε θεωρήθηκε πρόβλημα, αποδεικνύεται η συνθήκη της γνώσης – ο λόγος που μπορούμε να ρωτάμε. Το Σύμπαν είναι κατανοητό ακριβώς επειδή δεν είναι απολύτως προβλέψιμο».

Η ζωή επέμεινε – Από τις κβαντικές διακυμάνσεις του κενού έως τις μεταλλάξεις του DNA, η Φύση επινοεί τρόπους να επιβιώνει μέσα από το απρόβλεπτο. Η ζωή, όπως και το Σύμπαν, δεν σχεδιάστηκε, επέμεινε.

Αρα, ο Αϊνστάιν είχε λάθος που έλεγε ότι ο Θεός δεν παίζει ζάρια; «Εγώ αυτό που λέω και γράφω στο βιβλίο είναι ότι η περίφημη τυχαιότητα της κβαντομηχανικής, που τόσο ζόριζε όχι μόνο τον Αϊνστάιν αλλά και τόσες άλλες μεγαλοφυΐες της Φυσικής των αρχών του εικοστού αιώνα, η τυχαιότητα λοιπόν δεν συνιστά αταξία αλλά γεννήτρια: είναι μηχανισμός δημιουργίας. Εγώ θα πω ότι η Φύση παίζει ζάρια, όχι κάποιος θεός, όμως οι ζαριές της υπακούουν σε νόμους. Δηλαδή: η τυχαιότητα μπορεί να ενέχει χάος, όμως αυτό το χάος μην το βλέπουμε σαν το αντίθετο της τάξης αλλά σαν το υπόστρωμά της. Το συγκλονιστικό εδώ είναι ότι ψήγματα αυτών των σύγχρονων θεωριών της Φυσικής είχαν ήδη αναπτύξει άνθρωποι όπως ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρας, ο Δημόκριτος.

«Το Σύμπαν»,  «δεν σχεδιάστηκε: αυτοοργανώθηκε». «Ναι, όντως, δεν θυμάμαι αν χρησιμοποιώ τον όρο “κβαντικός δαρβινισμός”, αλλά περί αυτού πρόκειται: από το μικροσωματιδιακό επίπεδο ακόμα, ό,τι επιζεί, ό,τι αντέχει είναι αυτό που μπορεί και προσαρμόζεται διαρκώς. Το θεωρώ συγκλονιστικό: να βλέπεις πώς το τυχαίο της Φύσης μετατρέπεται σε λογική ύπαρξη. Από τις κβαντικές διακυμάνσεις του κενού έως τις μεταλλάξεις του DNA, η Φύση επινοεί τρόπους να επιβιώνει μέσα από το απρόβλεπτο. Η ζωή, όπως και το Σύμπαν, δεν  παίζει ζάρια»

≠=============

Δημήτρης Νανόπουλος: «Είναι πραγματικά εντυπωσιακό ότι 10²⁹ πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια συγκεντρώθηκαν, σχηματίστηκαν και δημιούργησαν εμάς. Άρα να μην πετάξουμε στα σκουπίδια αυτό το δώρο»

«Αν δεχτούμε ότι το σύμπαν εμφανίστηκε από το κβαντικό κενό, μέσω μιας κβαντικής διακύμανσης και είναι αποτέλεσμα τυχαιότητας, τότε με ποια έννοια μπορούμε να μιλάμε για κάποιον σκοπό ή σχέδιο;» λέει μιλώντας για τον «Κβαντικό μύθο του Σίσυφου». «Έχω γράψει πολλά βιβλία φυσικής, κι αν ήθελα θα έγραφα ακόμα ένα» λέει ακόμα και συμπληρώνει: «Είχα μια συγκεκριμένη τακτική. Ήταν το γραφείο μου εντελώς άδειο και είχα αποφασίσει ότι, αν δεν μπορώ να εξηγήσω αυτά που γράφω περίπου σε γυμνασιακό επίπεδο, δεν θα τα συμπεριλάβω».

–Ο άνθρωπος που έχει συνείδηση του παραλόγου, έχει επίγνωση του γεγονότος ότι τίποτε δεν μπορεί να διαρκέσει και ότι καμία νίκη δεν είναι οριστική. Γιατί, κατά τον Αλμπέρ Καμύ, ο οποίος έχετε πει ότι είναι η μεγάλη σας αγάπη και αποτέλεσε έμπνευση για το νέο σας βιβλίο, θα πρέπει να συνεχίσει να δημιουργεί;

«Ο Καμύ είχε θεωρήσει ότι ο αιώνια καταδικασμένος Σίσυφος ήταν ευτυχισμένος. Κατέβαινε σφυρίζοντας, για να ξανασπρώξει. Έκανε διάφορα σφάλματα, δέσμευσε τον θάνατο και δεν πέθαινε κανένας, και γι᾿ αυτό τιμωρήθηκε. Παρ᾿ όλα αυτά, δέχτηκε την τιμωρία του χωρίς καμία μεμψιμοιρία. Κι αυτό είναι μεγάλη δύναμη. Άρα λοιπόν, παρόλο που ξέρουμε τη μοίρα μας, αξίζει τον κόπο [να ζούμε]. Ο Καμύ πίστευε ότι το σύμπαν παραμένει σιωπηλό. Και αυτή είναι, βέβαια, η απογοήτευση του ανθρώπου. Το σύμπαν δεν ασχολείται με τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος όμως θέλει να έχει απαντήσεις στα ερωτήματά του και, επειδή βρίσκεται μέσα στο σύμπαν, είναι σαν να περιμένει απαντήσεις από αυτό. Το σύμπαν όμως δεν δίνει καμία απάντηση. Αυτό, ωστόσο, είναι και μια μορφή ελευθερίας, αν το σκεφτείτε. Διότι ο καθένας μας πρέπει να φτιάξει τον δικό του σκοπό».

######$$$